De Belgische ontwikkelingssamenwerking in Burkina Faso

De overheidssamenwerking tussen België en Burkina Faso maakt deel uit van een langdurige samenwerking, die sinds 1993 is gestructureerd, maar deze werd in 2004 onderbroken en in 2015 heropgericht met de herintegratie van Burkina Faso onder de partnerlanden van de Belgische samenwerking. Sindsdien ondersteunt België structureel de sociaal-economische ontwikkeling, stabiliteit en veerkracht van het land.

Na een opstartprogramma van €15 miljoen (2016-2018) gericht op toegang tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen, evenals de reproductieve gezondheid en empowerment van vrouwen, is een bilaterale programma van €45 miljoen uitgevoerd in de periode 2019-2023. Dit richtte zich op ondernemerschap en werkgelegenheid, sociale cohesie, gezondheid en vaardigheidsontwikkeling, vooral in de regio Centraal-Oosten.

Het huidige bilaterale samenwerkingsprogramma (2023-2027) concentreert Belgische actie in de regio's Centraal-Oost, Oost, Centraal-Noord en het Centraal Plateau. Het streeft ernaar de sociaaleconomische veerkracht van kwetsbare bevolkingsgroepen op duurzame wijze te versterken, gelijke toegang tot basisvoorzieningen en sociale samenhang te waarborgen. De prioriteiten voor interventie richten zich op de empowerment van jongeren en vrouwen, toegang tot gezondheid, onderwijs, water en sanitaire voorzieningen, conflictpreventie en -beheer, evenals geïntegreerde en inclusieve stedelijke en territoriale planning. Deze bilaterale samenwerking wordt uitgevoerd door het Belgische ontwikkelingsagentschap ENABEL, met een territoriale, multisectorale en flexibele benadering, waarbij een humanitaire-ontwikkelings-vredesaanpak (NEXUS) wordt geïntegreerd, met bijzondere aandacht voor vrouwen, jongeren en intern ontheemden in Burkina Faso

De Belgische niet-gouvernementele samenwerking in Burkina Faso is een essentiële pijler van Belgische actie en is gebaseerd op nauwe en duurzame samenwerkingen met lokale maatschappelijke organisaties. Ondersteuning voor het Burkinese maatschappelijk middenveld wordt verleend via Belgische niet-gouvernementele organisaties (NGO's) die geaccrediteerd zijn in Burkina Faso. Voor de periode 2022-2026 voeren 22 Belgische NGO's vijfjarige programma's uit voor een totaal bedrag van ongeveer €40 miljoen, in samenwerking met Burkinese actoren en publieke instellingen. Nieuwe programma's worden voorbereid voor de periode 2027-2030.

De huidige programma's richten zich op het versterken van duurzame familieboerderijen en voedselzekerheid, het integreren van milieu- en klimaatkwesties, het verbeteren van de inclusieve gezondheid en het welzijn van de bevolking, evenals toegang tot water, hygiëne en sanitaire voorzieningen, toegang tot onderwijs, beroepsopleiding en kwaliteitscultuur. evenals het versterken van participatief en inclusief territoriaal bestuur. Het centrale doel blijft het versterken van de capaciteiten van het maatschappelijk middenveld om duurzaam bij te dragen aan het verminderen van ongelijkheden en de veerkracht van bevolkingen.

Universitaire samenwerking is een historische en strategische pijler van de Belgische samenwerking in Burkina Faso. De structurering van samenwerkingen tussen Belgische universiteiten en verschillende Burkinese universiteiten en onderzoekscentra wordt uitgevoerd via een vijfjarig programma (2022-2026), gecoördineerd door de Academie voor Onderzoek en Hoger Onderwijs (ARES), dat bijdraagt aan de duurzame versterking van de academische, wetenschappelijke en institutionele capaciteiten van het land, met name via beurzenprogramma's (masters en doctoraten) en toegepast onderzoek en institutionele ondersteuning. Er wordt een nieuw programma voor 2027-2030 voorbereid.

België ondersteunt de uitvoering van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen in Burkina Faso via multilaterale samenwerking, voornamelijk via een beleid van niet-geearmenteerde financiële bijdragen ("kernfinanciering") aan internationale organisaties en VN-agentschappen. Deze aanpak maakt flexibele targeting en aanpassing aan prioriteitsbehoeften mogelijk in een context die wordt gekenmerkt door meerdere crises.

Specifieke projecten worden ook gefinancierd met de focus op specifieke thema's, zoals het klimaatadaptatieproject van 5,138 miljoen euro, uitgevoerd door de FAO, voor een periode van vier jaar, en het sociale beschermingsproject uitgevoerd door de ILO, 2 miljoen euro over 2 jaar.

Sinds 2019 staat de humanitaire situatie in Burkina Faso onder toenemende druk, wat leidt tot een toename van de behoeften van kwetsbare bevolkingsgroepen. België draagt bij aan de niet-gerichte humanitaire flexibele fondsen van internationale humanitaire organisaties (WFP, UNHAS, OCHA, UNHCR, IOM, ICRC) om een snelle en effectieve respons te waarborgen, maar België ondersteunt ook gerichte humanitaire interventies, zoals het Regionaal Humanitair Fonds voor West- en Centraal-Afrika (FHRAOC) en de humanitaire projecten van Belgische NGO's. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de bescherming van bevolkingen, de lokale verankering van interventies en samenhang met de Humanitair-Ontwikkeling-Vrede Nexus (HDP)-benadering, die België actief ondersteunt.

Belgische humanitaire actie maakt deel uit van een internationaal coördinatiekader onder leiding van de Verenigde Naties en de Humanitarian Donor Group (HDG) en heeft als doel synergieën tussen humanitaire hulp, ontwikkeling en vrede te versterken. Deze geïntegreerde aanpak maakt het mogelijk om de veerkracht van populaties te ondersteunen en bij te dragen aan duurzame reacties, aangepast aan lokale contexten.

Steun aan de private sector is een aanvullende hefboom voor de Belgische samenwerking in Burkina Faso, ten dienste van inclusieve groei die banen creëert. Deze steun wordt verstrekt via het Belgische investeringsfonds: BIO-INVEST, dat leningen verstrekt aan kleine en middelgrote ondernemingen en financiële instellingen die bijdragen aan de sociaaleconomische groei van het land.

België heeft gunstige leningen verstrekt aan Burkina Faso om apparatuur of diensten gerelateerd aan Belgische bedrijven te financieren. Er zijn twee projecten gaande op het gebied van drinkwater.

Burkina Faso is al meer dan twintig jaar een prioriteitsland in het samenwerkingsbeleid van de Wallonië-Brusselse Federatie. Programma's worden uitgevoerd op het gebied van water, milieu, gezondheid, cultuur en mensenrechten.

De Unie van Steden en Gemeenten van Wallonië en haar partners ontwikkelen internationale gemeentelijke samenwerkingsprogramma's tussen Belgische en Burkinese gemeenten, met name op het gebied van burgerlijke status en lokaal bestuur.

België ondersteunt de Burkinese culturele sector via AFRICALIA, een gespecialiseerde non-profitorganisatie die door de Belgische samenwerking voor dit doel is opgericht. Het ondersteunt kunstenaars, culturele ondernemers en creatieve en structurerende culturele netwerken. Deze steun draagt bij aan de dynamiek van de sector, de culturele invloed van het land en de ontwikkeling van de culturele en creatieve industrieën.

De financiering van initiatieven die door particuliere verenigingen met eigen middelen wordt uitgevoerd, blijft bijzonder dynamisch in Burkina Faso en vult het optreden van institutionele en niet-gouvernementele actoren aan.